Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời

Sau khi “giam mình” 3 tuần ở nhiều-nơi-xa-nhà, tôi trở về với những trải nghiệm mới, những tư duy mới và những xáo trộn mới. Những trang viết tự bạch về chuyện đời mình của Garcia Marquez làm tôi nhớ ra cuộc sống còn có cả chất thơ nữa. Dường như đã có lúc tôi quên đi điều đó. Tôi chỉ làm việc, tìm hiểu và đọc sách khoa học. Vậy nên tôi đã nghĩ, về Hà Nội mình phải đi mua một quyển sách văn học để đọc. Với những cảm xúc có được từ Rừng Na Uy vẫn còn vương vất, tôi đã quyết định tiếp tục với Haruki Murakami. Lần này thì là Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời.

Một trăm trang đầu tôi đọc thật vất vả, vì nó là quãng đời gần bốn mươi năm sống nhàn nhạt của nhân vật chính. Và Murakami kiên nhẫn viết một cách nhàn nhạt như thế. Tôi cảm thấy mệt mỏi với những trang viết ấy, có lẽ giống như những gì Hajime cảm thấy với quãng đời đó của mình. Hình như nhờ thế, người đọc hiểu được nhân vật hơn, hiểu bằng trải nghiệm.

Khi Hajime gặp lại Shimamoto-san thì cũng là lúc tôi nhận ra một Murakami mà mình đã đọc. Tôi bắt đầu gấp sách liên tục. (Đây là thói quen của tôi khi đọc sách, để đánh dấu những đoạn hay.)

Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời không mang nhiều màu sắc trẻ trung như Rừng Na Uy, nhưng vẫn đậm chất Murakami, tức là nhạc jazz, là cocktail, là mưa, là cái tôi trong sâu thẳm mỗi con người.

“Nhóm tam tấu vừa chơi xong một bản blues độc đáo, và đàn piano bắt đầu chơi đoạn dạo đầu bản “Star-Crossed Lovers”. Khi tôi có ở quán, người chơi dương cầm thường chơi bản ballad mà tôi rất thích này. Đó không phải là một trong những bản nhạc nổi tiếng nhất của Ellington, và không có kỷ niệm riêng tư nào của tôi đặc biệt gắn kết với nó nhưng, kể từ lần đầu tiên nghe, lúc nào nó cũng làm tôi bị mê hoặc. Khi tôi còn là sinh viên, hay ngay cả sau đó khi đã làm nghề biên tập sách giáo khoa, tối đến, tôi lại đặt đĩa nhạc Such Sweet Thunder của Duke Ellington vào máy và nghe đi nghe lại bản nhạc và bài solo lừng danh của Johnny Hodges, một sự kết hợp tinh tế và khéo léo kỹ thuật. Khi nghe giai điệu đẹp và nhẹ nhàng của nó, tôi luôn nhớ đến giai đoạn đó của đời mình. Không thể nói rằng khi đó tôi hạnh phúc. Thế nhưng, ký ức về thời ấy lại làm tôi thấy ngập tràn tiếc nuối. Tôi trẻ hơn, đói khát hơn, cô độc hơn hiện nay. Nhưng tôi thật sự là mình. Thời đó tận sâu trong tim tôi cảm nhận được từng nốt nhạc mà tôi nghe, từng dòng chữ trong sách mà tôi đọc, như thể chúng đi vào thật sâu trong tôi. Những sợi dây thần kinh của tôi chĩa lên tua tủa như những đầu đinh, mắt tôi tràn ngập một thứ ánh sáng xuyên suốt qua những người trò chuyện với tôi. Và từ đó, mỗi lần nghe bản “Star-Crossed Lovers”, tôi lại nhớ đến cái ánh mắt mà tôi có vào thời đó, như thể đang nhìn hình phản chiếu của mình trong gương.”

Phía Nam biên giới có gì? Phía Tây mặt trời có gì? Trong một cuộc đối thoại ở gần cuối cuốn sách có giải thích về các phrases này, nhưng câu trả lời dành cho mỗi người đọc. Cũng giống như Rừng Na Uy, nhân vật chính trong Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời cũng phải đi đến tận cùng của cái tôi trong sâu thẳm của chính bản thân mình, bằng tình yêu, tình dục, những mối quan hệ, những thực tại xã hội, sự trống rỗng và sự đau khổ; để cuối cùng rũ bỏ được tất cả những dằn vặt, những gì thuộc về quá khứ, để đi tiếp vào tương lai.

Một câu chuyện khác, một nhân vật khác với tính cách khác, cuộc sống khác, và trong một khung cảnh cũng rất khác nhưng Murakami tiếp tục đào sâu vào mảnh đất của nội tâm con người. Bằng cách đó, người đọc cảm nhận được, dễ dàng hơn, những giá trị mà triết học vẫn luôn cố truyền tải. Và lần này, tôi cảm nhận ngôn ngữ của Murakami (mặc dù chỉ là bản dịch) có phần mềm mại hơn, lãng mạn hơn.

Khi anh nhìn em, đôi khi anh có cảm giác đang ngắm nhìn một ngôi sao rất xa. Một ngôi sao rất sáng, nhưng ánh sáng thực ra đến từ cách đây hàng nghìn năm ánh sáng. Có thể là anh đang ngắm nhìn một thiên thể đã không còn tồn tại vào lúc này nữa, nhưng trong mắt anh nó thực hơn bất kỳ điều gì khác.

Không có những phá cách, những nhân vật gai góc và mạnh mẽ, nhưng Murakami vẫn khắc họa được một cuộc sống có chiều sâu, cuộc sống mà đa số chúng ta không có cơ hội để được nhìn thấy ở người khác (chúng ta chỉ được thấy cuộc-sống-xã-hội của những người khác thông qua những gì họ thể hiện và chia sẻ). Trong cuộc sống xã hội, tức là bề nổi, người ta thường ít biết thông cảm với nhau, vì không hiểu được những gì đằng sau nó.

Nhưng trong cuộc sống xã hội của Hajime, tôi không thể vì cái nội tâm của anh ta mà thông cảm được với những tổn thương mà anh ta gây ra cho những người khác (mặc dù trường hợp của Izumi cũng hơi cường điệu quá.) Dù sao thì, Murakami cũng đã rất khéo léo để Yukiko đóng một vai phụ hợp lý để giải quyết cái nỗi bực tức của tôi. Và bản thân Hajime cũng đã xử sự, trước tội lỗi của mình, không phải quá tồi tệ. Biết đâu, những gì Hajime phạm phải là một thực tế ở đâu đó giữa vô vàn điều trong cuộc sống này mà tôi chưa thực sự hiểu. Nhưng phải khẳng định một điều, đó là một thực tế mà tôi từ chối chấp nhận.

Một cuốn truyện đọc được dành cho những ai thích Murakami. Mặc dù vẫn thích Rừng Na Uy hơn, nhưng phải nói rằng, đọc xong Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời, tôi biết rằng mình sẽ còn tiếp tục tìm đọc Murakami (cũng giống như với Jack London và Mark Twain ngày trước.) Chỉ tiếc, tôi không nghe nhạc jazz nên có lẽ đã không cảm nhận được hết sự thi vị của tác phẩm.

“Pretend you’re happy when you’re blue

It isn’t very hard to do…”

(“Pretend” – Nat King Cole)

Advertisements

Leave a comment

Filed under Tiểu thuyết

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s