Monthly Archives: June 2015

[Ghi chú] Ngay sau hoàng hôn

Just after sunset của Stephen King (xuất bản lần đầu năm 2008) có phần lời nói đầu như một lời chia sẻ của tác giả vì sao ông viết ra tập truyện ngắn này, và ông đã kết thúc như sau:

“And now, let me get out of your way. But before I go, I want to thank you for coming. Would I still do what I do if you didn’t? Yes, indeed I would. Because it makes me happy when the words fall together and the picture comes and make-believe people do things that delight me. But it’s better with you, Constant Reader.

Always better with you.”

Trong bản dịch tiếng Việt của cuốn sách – Ngay sau hoàng hôn, do Nhà sách Huy Hoàng liên kết với NXB Văn học phát hành năm 2010 – đoạn này có một lỗi dịch sai cần sửa: “better with you” đã bị dịch thành “tốt hơn cho bạn”. Đúng ra phải dịch thành “tốt hơn khi có bạn“, hoặc ít nhất cũng phải là “tốt hơn với bạn“.

Ví dụ tôi sẽ dịch đoạn viết trên như sau:

Và bây giờ tôi sẽ tránh đường cho bạn đọc sách. Nhưng trước khi tôi đi, tôi muốn cảm ơn bạn vì bạn đã đến với tôi và cuốn sách này. Nếu không có bạn liệu tôi có làm những việc mà tôi vẫn làm không? Có, thực ra thì tôi vẫn sẽ làm. Bởi vì tôi cảm thấy hạnh phúc khi những từ ngữ được ghép lại với nhau, tạo ra một bức tranh, và các nhân vật tưởng tượng làm những việc khiến tôi thấy vui vẻ. Nhưng có bạn thì tốt hơn, Độc giả Thường xuyên ạ.

Luôn luôn tốt hơn khi có bạn.

Nhân tiện cũng muốn nói thêm rằng việc gọi độc giả của mình là Constant Reader (Độc giả Thường xuyên) là một “đặc sản” của King. Ông không phải là người “chế” ra cụm từ này nhưng đó là cách mà ông “nịnh nọt” các độc giả của mình – ông thường xuyên gọi họ như vậy, và chắc là chẳng bao giờ quên viết hoa. Riêng việc ấy đã làm cho các fan của ông rất phấn khích: nhiều người luôn luôn tự hào khoe ra mình là một Constant Reader của King. Ví dụ thế này.

Trước đó đọc vài truyện trong cuốn này tôi cảm thấy rất khó hiểu, dù trước đây đọc hai cuốn khác của King tôi thấy rất thích. Bởi vậy, sau khi phát hiện ra cái lỗi trên tôi đã thẳng tay ném cuốn sách vào thùng rác, dù là một lỗi dịch ngớ ngẩn không có nghĩa là toàn bộ cuốn sách bị dịch ẩu. Tuy nhiên, khi viết bài này tôi có thấy một phản hồi về chuyện dịch cuốn sách này ở đây. Tôi copy lại phòng trường hợp có ngày đường link kia bị hỏng :D.

Bởi Nguyễn Lê Minh Nhựt 03/08/2010 11:44:57
Bản dịch có thể nói là quá tồi, quá nhiều lỗi – đôi lúc rất ngô nghê, khiến cho câu cú trở nên tối nghĩa, rối rắm. Sự ẩu tả của khâu biên dịch có thể thấy rõ. Không nên mua, vì có thể bạn đọc sẽ chẳng hiểu gì cả.

Leave a comment

Filed under Ghi chú

Toru, Midori, Naoko, và tôi

Có một lần lang thang đọc blog của mọi người, thấy một bạn hỏi, sách gối đầu giường của bạn là gì, tôi cũng nhảy vào chuyện phiếm cho vui là tôi hay thay “gối” liên tục. Thật ra cũng có một cuốn sách tôi đã đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần, đọc bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh, đó là “Rừng Na Uy” (RNU). Nhưng quả thực tôi không muốn gọi nó là cuốn sách gối đầu giường của mình. Bởi theo tôi hình dung, sách gối đầu giường phải là sách mà người ta cảm thấy say sưa yêu thích đến mức cứ đọc đi đọc lại mãi mà không biết chán. Tôi không thể nói là tôi cảm thấy hạnh phúc khi đọc RNU. Xúc động thì có, nhưng không phải là cảm giác say mê tích cực mà tôi có như khi đọc Jack London chẳng hạn.

Tôi đọc đi đọc lại RNU chỉ vì tôi cứ bị nó ám ảnh. Mỗi lần đọc lại xong đều thấy vương vất một cái cảm giác trong ấy còn một cái gì đó rất mơ hồ mà tôi chưa nắm bắt được, nhưng cảm nhận về nó thì lại rất thực. Bây giờ nhìn lại, tôi nghĩ rằng sở dĩ cái cảm giác ấy nó cứ ám ảnh tôi một thời gian dài là bởi RNU đã chạm được vào những góc khuất sâu nhất trong con người tôi mà chính tôi cũng không biết. Trên thực tế, sau khi đọc nó lần đầu tiên, tôi còn phải mất thêm nhiều năm, trải qua một số biến cố của đời mình, mới dần dần nhận dạng ra được. Nhưng rõ ràng với tôi cuốn sách này là kiểu “love at first read” – một cuốn sách bạn yêu ngay từ lần đọc đầu tiên.

Như tôi cũng đã từng kể, có lần có bạn hỏi tôi, các nhân vật của Murakami hầu hết đều vô dụng và yếu đuối, tại sao HA vẫn yêu? Sau này một lần tôi tự trả lời nửa đùa nửa thật, là chắc vì tôi về một phương diện nào đó cũng rất vô dụng và yếu đuối. Tôi không thực sự nghĩ về mình như thế (hiển nhiên rồi, trên đời này làm gì có ai vô dụng và ai mà chẳng có lúc yếu đuối và lúc khác lại mạnh mẽ như siêu nhân), nhưng sau đó tôi cũng bắt đầu nghĩ rằng có lẽ tôi giống các nhân vật của Murakami ở một vài điểm nào đó nên tôi cứ đọc sách của ông này hết cuốn này tới cuốn khác.

Thật ra ngay sau lần đầu đọc RNU tôi đã cảm thấy mình giống Toru Watanabe, một người trẻ tuổi sống vô hướng giữa dòng đời nhốn nháo, hay đọc sách, suy nghĩ, và quan sát mọi thứ, rồi cố gắng tìm lấy cho mình một lối đi. Và tôi có lẽ vẫn còn nghĩ như vậy nếu không có một lần đọc một blog post phân tích các nhân vật nam chính của Murakami cũng như chính con người ông. Đại ý theo tôi còn nhớ bài đó mô tả họ, tức là Murakami và các nhân vật chính của ông, là những người sống giản dị, khép kín, nhưng rất kỷ luật, và chính kỷ luật là điều giúp họ rèn luyện cho mình một bản lĩnh để “sống sót” giữa cuộc đời này. Đọc xong thì tôi nhận ra, à hóa ra tôi khác họ về căn bản. Sau này tôi mới dần dần nhận ra là thực ra tôi đã bị thu hút bởi những người kiểu như thế. Tôi là người sống không có kỷ luật. Không những thế, tôi còn là người thích đi tháo dỡ mọi thứ rào cản, kỷ luật, vượt qua mọi ranh giới, nếu có thể (kiểu như Elizabeth Gilbert). Một lối sống như vậy, nhất là khi còn trẻ và ít kinh nghiệm sống, thường mang lại không ít hoang mang. Khi ấy người ta cũng cần phải tìm lấy một cái gì đó mà bấu víu vào. Không phải là để từ bỏ tự do mà là để yên tâm sống tự do. Đó là một điều mà mãi sau này tôi mới hiểu. Tôi không phải là Toru, nhưng trong vô thức tôi đã muốn một phần nào đó của mình trở thành Toru. Bởi nhân vật ấy ngay từ đầu đã mang lại cho tôi một cảm giác về sự bình an trong lòng mình, để có thể yên tâm được là chính mình.

Tôi thực ra là Midori. Tôi cũng phải mất một thời gian khá dài để nhận ra được điều đó. Xã hội loài người từ rất rất rất lâu rồi đã biết sản sinh ra rất nhiều thứ để trói buộc con người (những thứ như là văn hóa chẳng hạn), một mặt gắn kết con người lại với nhau nhưng mặt khác lại hạn chế rất nhiều tự do cá nhân. Tệ hơn, những thứ trói buộc ấy còn tách mỗi cá nhân ra khỏi cái bản thể thực sự của mình (tiếng Anh vẫn gọi là identity) ngay từ rất sớm. (Rất nhanh sau khi ra đời bạn đã bắt đầu phải học các “quy tắc ứng xử” để làm một đứa trẻ ngoan. Lan man thêm một chút, đó có lẽ là lý do vì sao các tôn giáo ra đời nhằm cứu rỗi linh hồn con người – dĩ nhiên đây chỉ là quan điểm của cá nhân tôi.) Tôi hiển nhiên là đã sinh ra và lớn lên trong một xã hội đầy trói buộc như thế. Và cũng như bao người khác, tôi cũng cần thời gian và trải nghiệm để có thể ngày càng đến được gần hơn với con người thực của mình. Việc Murakami đã vô tình tạo ra một nhân vật có chút gần gũi với tôi kể ra cũng thú vị. Nhưng tôi nghĩ điều thú vị hơn, mà thực ra là buồn cười, là tôi đã hoàn toàn không nhận ra cô ấy trong suốt một thời gian dài. Tôi đã viết khá nhiều về mình, nên giờ tôi không còn gì để viết thêm về Midori nữa.

Tôi cũng đồng thời là cả Naoko. Khi đạo diễn Trần Anh Hùng dựng cuốn tiểu thuyết này thành phim, anh có nói là trong mỗi người phụ nữ đều có cả Naoko và Midori. Lúc đầu, tôi nghĩ mãi mà không hiểu tại sao anh lại có cảm nhận như thế. Cho đến lúc chính tôi cũng chẳng may sụt chân rơi vào một cái giếng sâu tăm tối trong lòng mình thì tôi mới nhận ra Naoko. Giữa những ngày ấy ngồi đọc lại RNU tôi mới lần đầu biết rơi nước mắt vì những dòng thoại của cô ấy. Tôi cũng không biết vì sao Murakami lại viết ra được những dòng như thế, nhưng cứ như thể là ông ấy đã đào xới và lôi ra ngoài ánh sáng tất cả những u uất tối tăm nhất trong lòng tôi.

Tôi rất tiếc là Murakami đã không cứu lấy Naoko. Cũng có thể ông cũng đã không biết phải cứu cô ấy như thế nào. Bởi một phần nào đó của ông chính là Toru Watanabe, người đã rất thương yêu Naoko mà lại bất lực trước những nỗi đau của cô ấy. Nếu như có thể viết lại RNU, tôi nhất định sẽ cứu Naoko. Một cái kết nào đó cho cô ấy kiểu như cho Reiko chẳng hạn. Toru vẫn sẽ lựa chọn một tương lai với Midori. Còn Naoko, chỉ cần cô ấy ra được khỏi cái giếng tối tăm ấy, cô ấy sẽ có đủ sức để bắt đầu một cuộc sống mới mà không nhất thiết phải có Toru.

Tôi đã từng đọc ở đâu đó có người viết rằng, RNU là truyện chỉ dành cho tuổi teen. Trên thực tế, cuốn sách này đã trở thành một người bạn đồng hành thân thiết của tôi trong gần như toàn bộ những năm tháng tuổi hai mươi, khi tôi đã thực hiện nhiều chuyến đi, theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng, để gặp được chính mình giữa đất trời bao la. Giờ nếu có ai hỏi, bạn có cuốn sách gối đầu giường nào không, tôi sẽ trả lời là: có, có lẽ là tôi đã từng có một cuốn, nhưng thành thực mà nói, đối với tôi nó còn hơn cả một cuốn sách gối đầu giường.

12 Comments

Filed under Tiểu thuyết

Chuyện phiếm về việc viết review sách

Trước khi quyết định mở ra trang blog này, tôi lục tung cả gia tài viết “review sách” của mình lên, và cảm thấy rất buồn cười. Có rất nhiều thứ tôi viết tìm đỏ mắt từ dòng đầu đến dòng cuối không có một tí tẹo thông tin nào cho người đọc có thể biết được là cuốn sách ấy nói về cái gì, viết hay dở ra làm sao, mà chỉ toàn là kiểu tôi cảm thấy cuốn sách ấy thật là hay, thật đáng đọc, rồi sau đó tôi chép lại một đoạn mà tôi cảm thấy thích. Đôi khi tôi còn thêm thắt việc tôi tình cờ mua hay có được cuốn sách ấy ra sao, hoặc tình cờ đọc nó như thế nào, trong khung cảnh thời tiết mưa nắng thế này thế nọ. Những post đầu trong blog này, dù đã được lựa chọn giữa những thứ “lẩm cẩm” mà tôi đã viết ra, vẫn còn phảng phất nhiều nét như thế.

Mở trang blog này ra là tôi chủ ý muốn thúc ép mình viết review cho tử tế hơn. Thậm chí còn nghĩ là mình phải tập viết review sách như một người viết điểm sách chuyên nghiệp. Thế rồi tôi vẫn viết ra những bài review, mặc dù tử tế hơn rất nhiều so với trước đây, vẫn còn thiếu nhiều thứ để có thể mang dáng dấp của một bài điểm sách chuyên nghiệp mà thỉnh thoảng tôi lại đọc được ở đâu đó. Tôi cũng để ý rằng gần đây tôi bắt đầu có xu hướng tự “rào trước” bằng việc viết luôn từ đầu rằng thì là mà những gì tôi sắp sửa viết ra không đáng được coi là book review (not qualified) mà nó chỉ đơn giản là một vài điều mà tôi có lời muốn nói. Và tôi nghĩ là mình nên chấm dứt ngay cái trò ấy đi! Đồng thời cũng nên chấm dứt luôn cái ý nghĩ là phải viết như một người viết điểm sách chuyên nghiệp!

Cách đây vài năm hồi còn đi học, một lần tôi “gây chuyện”, giáo sư của tôi gọi vào bảo, em đâu còn là sinh viên đại học nữa, em nên tập cách cư xử cho chuyên nghiệp một chút. Chính xác là bà ấy dùng “be professional”. Sau hôm đó, tôi cứ suy nghĩ mãi. Đúng là trước đó tôi chưa bao giờ có ý thức hay suy nghĩ gì về việc phải trở thành một người có phong cách làm việc chuyên nghiệp cả. Nhưng tôi cũng tự hỏi mình, professionality có phải là một giá trị mà tôi muốn theo đuổi không.

Sau này tôi cũng nhận thấy là tính chuyên nghiệp là một điều rất quan trọng trong công việc, bởi cái mà người ta sẵn sàng bỏ tiền ra mua không chỉ là một sản phẩm, một dịch vụ, mà là cả một sự an lòng. Tính chuyên nghiệp của người sản xuất và người bán chính là một thứ có thể mang đến cho người ta một sự an lòng. Tính chuyên nghiệp của một người làm thuê sẽ mang đến sự an lòng cho những người bỏ tiền ra mua sức lao động của người đó. Đại khái vậy.

Kiểu người như tôi là kiểu người gặp rất nhiều khó khăn trong việc be professional. Nhắc đến an lòng, tôi cũng không phải là kiểu người có thể làm cho người khác cảm thấy an lòng. Ngược lại, tôi rất dễ làm cho những người xung quanh cảm thấy bất an. Kể cả hiện nay khi trong lòng tôi rất an bình, hầu hết tất cả mọi người xung quanh tôi đều xếp tôi vào diện “không biết đường nào mà lần”, không biết ngày mai nó sẽ làm gì. Về phần mình, tôi cho rằng đó không nhất thiết phải là một điểm yếu!

“I want to make people think. I want them to be confused and unnerved.”

Luc Tuymans

Trở lại với việc viết review sách, tôi nghĩ rằng cái cốt lõi của vấn đề là tôi muốn viết review cho tốt, ít nhất là tốt hơn chính mình của ngày hôm qua, rồi vừa viết vừa cải thiện tiếp.

Để kết lại, tôi xin chia sẻ một blog viết review sách mà đối với tôi thực sự eye-opening (mặc dù có một số bài hơi quá sức, đọc chả hiểu gì), đó là blog của dịch giả CVD.

Ngoài ra những ai muốn suy nghĩ thêm về vấn đề viết review sách chuyên nghiệp so với viết review sách a-ma-tơ thì có thể đọc một số bài báo này:

The best book reviews money can buy (NYT)

Are professional book reviewers better than amateurs? (The Guardian)

Amazon killed the book reviewer star (TechCrunch)

Hết chuyện. 😉

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Be sure to be in love with the right one

Please don’t get me wrong. There is no “right” one. All the “right” ones will be “wrong” sometime (or sometimes). But I just couldn’t help thinking that “right one” way when I reread Norwegian Wood today. None of what I’ve written about this book so far can be qualified as a book review, and this post is not going to be an exception. I just feel like I want to write something for Naoko.

I honestly didn’t pay much attention to Naoko in the previous times I read the book. As an “ordinary” person at the time when her “every thought came back, like a boomerang,” to herself, I was clearly more drawn to Watanabe. And for such an ordinary person with little life experience, I have to say, it was not easy at all to understand a depressed Naoko. For me she was beautiful, she was sad, and she sometimes had complicated feelings. Just like any other ordinary person. I didn’t recognize her depression at all.

Although I noticed the severity of Naoko’s illness years ago, not until today had I taken a closer look at the pain she went through. Now I find the book way more depressing than how I felt about it in the past. I had simply ignored the most depressing parts of it, that’s why.

End of chapter one: “The thought fills me with an almost unbearable sorrow. Because Naoko never loved me.

And silly Toru kept that thought haunting him until the end of the book, and clearly until “today” when all of his memories about this started pouring out.

I think she was in love with you, silly! It was just way too confusing and heartbreaking for her to accept the fact that she fell in love with the best friend of her dead boyfriend so unexpectedly after his never-explainable death, especially when she was still broken from the unbearable loss.

Page 111. [Toru:] “I really, truly believe deep down that I’m an ordinary person. Can you find something in me that’s not ordinary?

Perhaps this awareness was one reason why there was always something about Naoko he wasn’t able to reach. Maybe that’s why he was not able to help her as he wanted.This is not to blame Toru. Both of them were too young when the first tragedies in life knocked on their doors.

I feel really sorry for Naoko that nobody was able to help her. She kept falling deeper and deeper to the well of her sorrow. Even a very sincere love could not save her. I think the love she had for Toru and his for her was like a beautiful light she kept looking at while she was falling.

For Naoko’s sake, the story ends in the most bitter way to me ever. The kind of bitterness that I found at the end of “The Reader” (movie).

I know it is very stupid to say this, but sometimes we really need to be in love with a right one.

1 Comment

Filed under In English, Tiểu thuyết