Category Archives: Kinh tế

Kinh tế học hài hước (Freakonomics)

Freakonomics, được NXB Tri Thức dịch ra tiếng Việt và xuất bản với cái tên Kinh tế học hài hước, thực ra cũng không hài hước cho lắm. Nó là một góc nhìn thế giới với một tư duy kinh tế học và bám vào những con số thống kê, do vậy, có thể cũng là một quyển sách đọc được đối với người đọc phổ thông ở Việt Nam. Ít ra, nó cũng thú vị ở chỗ thường xuyên đưa ra những bảng dữ liệu thống kê giữa các trang sách, dù chưa xác minh được độ chính xác và độ tin cậy, cũng mang lại một cách tư duy ổn hơn trước hàng loạt những “conventional wisdom“, được dịch là “nhận thức thông thường”, thường được nuôi dưỡng bởi những niềm tin mù quáng và những nỗi sợ vô lý trong xã hội.

Đọc Freakonomics của Steven LevittStephen Dubner cũng giống như đọc Lexus… hay Thế giới phẳng của Thomas Friedman ở chỗ, nó giống như một tập san đặc biệt của tờ The New York Times (chắc là vì tác giả/đồng tác giả đều là nhà báo của NYT). Do đó, nó sẽ cung cấp cho người đọc những câu chuyện cuộc sống thú vị, nêu ra một số câu hỏi và dẫn người đọc đi đến câu trả lời ít nhiều đều làm thỏa mãn trí tò mò, đặc biệt là của những độc giả không sống trên đất Mỹ. Ví dụ, việc gian lận và phát hiện gian lận trong kiểm tra trắc nghiệm ở các trường mid-schools, những người môi giới bất động sản, chuyện một người đàn ông đi bán bánh vòng bằng sự tự giác trả tiền của người mua, băng đảng Ku Klus Klan, thế giới của những kẻ buôn ma túy, phân tích tình hình tội phạm, vấn đề cho phép/không cho phép nạo phá thai hợp pháp và những nỗi lo sợ rất bản năng của con người. Trong đó, ấn tượng nhất có thể nhắc đến là câu chuyện của anh chàng nghiên cứu sinh Venkatesh mang bộ câu hỏi đi điều tra nhóm buôn bán ma túy ở một khu ổ chuột ở Michigan để “chợt nhận ra rằng hầu hết tất cả mọi người, trong đó có cả anh, chưa từng bao giờ suy nghĩ nhiều về cuộc sống hàng ngày của những tên tội phạm ở các khu người da màu“. Kết quả là, Venkatesh đề nghị thủ lĩnh của băng đảng cho anh ta gia nhập nhóm, rồi dành 6 năm sống cùng họ, “chuyển từ gia đình này tới gia đình khác, rửa chén bát sau bữa tối và ngủ dưới sàn nhà.

Điểm tớ không thích ở Freakonomics là quyển sách nêu lên nhiều câu hỏi/giả thuyết có thể xem là thú vị, nhưng bản thân cuốn sách lại không trả lời/diễn giải được một cách trọn vẹn và thực sự thuyết phục, đặc biệt là những trường hợp liên quan đến động cơ của con người sau mỗi hành động. Nếu phải so sánh thì quyển The undercovered economist viết sắc sảo hơn, dí dỏm hơn, dễ hiểu hơn và có hệ thống hơn.

Dù sao thì,

[t]ất cả những gì cuốn sách hướng đến là một cách nhìn, cách nhận thức và đánh giá mới lạ. Không nhất thiết phải là một công việc khó khăn, hay cần có lối suy nghĩ quá tinh tế. …Bạn có thể trở nên hoài nghi hơn về lối suy nghĩ thông thường; bạn có thể bắt đầu tìm hiểu những dấu hiệu ẩn giấu về những thứ thực chất không giống với vẻ bề ngoài của nó; có lẽ bạn sẽ tìm ra một vài điều từ những dữ liệu và phân tích về chúng, cân bằng giữa tư duy trực giác của bạn để có được những ý tưởng mới.

Tóm lại, vào một ngày không quá bận rộn, người ta có thể dành thời gian để đọc quyển sách này giống như việc theo dõi một thiên phóng sự về thế giới bên ngoài kia, bên ngoài Việt Nam.

Lưu ý: Bài review viết năm 2008.

Xem thêm một book review ở đây.

1 Comment

Filed under Kinh tế