Category Archives: Review ngắn

Sách đọc tháng 11/2014

Tháng Mười kết lại bằng một nhà văn Brazil thì tháng Mười Một này bắt đầu với Sống để kể lại của Gabriel Garcia Marquez, một nhà văn Mỹ Latinh khác (người Colombia, mới mất cách đây không lâu). Quyển tự truyện này chủ yếu kể lại lịch sử viết văn của bác, dĩ nhiên gắn với nhiều yếu tố lịch sử cá nhân và gia đình, đặt trong bối cảnh chính trị xã hội của Colombia qua các thời kỳ. Ai mà là fan của bác này thì đọc hẳn sẽ rất thích thú vì trong này bác tiết lộ nhiều cái khởi nguồn của các cuốn sách của bác cũng như cảm hứng để xây dựng một số nhân vật trong các tiểu thuyết của bác. Ai không phải là fan của bác thì đọc có thể thỉnh thoảng sẽ mất kiên nhẫn vì sách hơn 600 trang, khá nhiều chi tiết, với cả bối cảnh lịch sử, chính trị của Colombia chắc cũng ít quen thuộc với người đọc Việt Nam. Dưng mà đọc xong rồi được cái làm geo quiz sẽ không trả lời sai câu hỏi dòng sông Magdalena là của nước nào. Đùa tí thế thôi chứ đọc xong cũng thấy khâm phục sự kiên định, bền bỉ, và chịu khó với nghề viết văn của bác.

Vì theo dõi tình hình chính trị xã hội Colombia hơi mệt nên mình quyết định chuyển tiếp bằng một quyển truyện quê nhà ngăn ngắn, Những thiên đường mù của Dương Thu Hương. Đúng là văn học “phản động” có khác, ai lại mắng các nhân vật cán bộ như tát nước (cống) vào mặt thế bao giờ. Nhưng mà viết kiểu nhẹ nhàng, ý nhị kiểu ‘Thời xa vắng’ thì đã chẳng nên chuyện. Truyện này mình thích nhất cái kết, khi mà cô cháu gái kiên quyết sống ra ngoài vòng hào quang dòng họ mà bà cô đã lăn lộn cả đời để gây dựng lại bằng cách bán cái nhà đi và tính chuyện ra nước ngoài. Cách nghĩ cách làm tuy không Việt Nam lắm nhưng đọc xong thấy nhẹ cả người.

Sẵn tinh thần quê nhà đang lên một tí, mình quyết định đọc tiếp một quyển truyện Việt. Giờ thì rời từ đồng bằng Bắc Bộ vào trong Nam, rời khỏi những năm 80 để đến với thời đại mới hơn với Bãi vàng, đá quý, trầm hương của Nguyễn Trí. Nguyễn Trí là nhà văn tay ngang đã ngót nghét sáu chục tuổi, đã từng phiêu bạt giang hồ đi tìm vàng – đá quý – trầm hương, rồi làm công nhân nhà máy, chạy xe ôm, đồ tể, dạy tiếng Anh… Đến giờ bác đã xuất bản được hai cuốn sách, trong đó cuốn mà mình đọc và giới thiệu ở đây là tác phẩm đầu tay của bác, một tập truyện ngắn. Như cái tựa nêu ra, các truyện trong này chủ yếu viết về cuộc sống của những người làm nghề đi tìm mấy thứ đồ quý kể trên, ngoài ra xen vào một số ít truyện khác về giới khai thác rừng, gái mại dâm trong thành phố, hay công nhân trong các khu công nghiệp. Qua đó, người đọc có thể hình dung ra rõ hơn về những thế giới rất thật bên cạnh cái thế giới mà đa số chúng ta đang sống. Những thế giới “ngầm” này đang hàng ngày hàng giờ vận hành theo những cách thức và luật lệ riêng của nó, đặc biệt rõ nét trong “Tiền rừng”, truyện kể về một đế chế nho nhỏ của mấy đại gia giàu lên từ rừng, từ thuở khởi nghiệp, lên đến đỉnh cao, rồi đến lúc thân bại danh liệt.

Tuy đề tài thuộc loại “chua chát” nhưng Nguyễn Trí có lối kể chuyện cứ tưng tửng mà lại hài hước, các câu truyện thường được bóc tách bằng đối thoại kiểu hỏi-đáp, khi thì là đối thoại giữa các nhân vật, khi lại là đối thoại giữa người viết và người đọc. Nên cảm giác như là được ngồi giữa sông nước miền Tây Nam Bộ hoặc bên thềm một ngôi nhà sàn mà nghe một ông già kể chuyện. Các truyện kể hầu như đều kết thúc có hậu, hoặc có tan nát thì cũng không quá đau thương bi lụy. Đọc xong có cảm giác, đấy là cuộc sống, người kể đã kể khách quan hết sức có thể, còn đánh giá cái cuộc sống đấy thì dành cho người đọc.

Tiếp nối tinh thần tò mò về giới giang hồ, mình chuyển sang đọc một quyển về găng xtơ Mỹ,Gang leader for a day của Sudhir Venkatesh. Nghiên cứu xã hội học về giới găng xtơ của anh chàng gốc Ấn này cách đây vài năm đã vang danh thiên hạ nhờ cuốn Freakonomics (bản dịch tiếng Việt là Kinh tế học hài hước) của mấy tay kinh tế gia trẻ hay nói chuyện xã hội (giờ họ cũng không còn trẻ lắm). Khác với quyển giang hồ Việt nói trên là chuyện hư cấu, quyển sách có hơn ba trăm trang này kể lại quá trình ngót nghét 7-8 năm tác giả tiếp cận và đeo bám theo một băng nhóm giang hồ ở thành phố Chicago sống chủ yếu bằng buôn bán ma túy lẻ. Venkatesh đã may mắn được một gang leader tạo điều kiện cho hang out với băng đảng của anh và xâm nhập vào thế giới này vì cũng thấy tò mò trước việc một anh sinh viên trói gà không chặt mà lại đi tò mò về việc người da đen nghèo ở khu ổ chuột sống như thế nào.

Không chỉ viết về giới giang hồ, cuốn sách còn mang đến một chân dung sinh động về cuộc sống của những con người không thuộc băng nhóm nhưng sống trong cộng đồng lân cận và mối quan hệ phức tạp giữa họ với nhóm buôn bán ma túy cũng như cảnh sát địa phương. Sách viết cho độc giả đại chúng nên dễ đọc, đọc có cảm giác như đọc tiểu thuyết vậy. Trong đó, việc tác giả phục dựng lại từng đoạn hội thoại quan trọng nhờ vào những ghi chép thực địa hàng ngày của anh trong thời gian nghiên cứu thật thú vị. Và Venkatesh quả là có một câu chuyện trọn vẹn để kể vì anh đến vào lúc các băng đảng ở Chicago đang ở giai đoạn thịnh vượng (cuối những năm 80) và gắn bó với họ cho tới lúc băng nhóm này tan rã bởi việc thành phố buộc những người dân nơi đây rời đi nơi khác để xây dựng những tổ hợp mới. Sách cũng có thể giúp cho những người không chuyên hoặc những sinh viên đang bước đầu tìm hiểu về phương pháp nghiên cứu ethnography hiểu thêm về công việc nghiên cứu định tính xã hội học hoặc nhân chủng học.

Completion of the (two) month chắc là thuộc về Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần vì quá dài (tháng trước mình đọc một nửa, tháng này đọc nốt nửa còn lại). Mình đọc bản 120 hồi mà kết thúc là Bảo Ngọc lấy Bảo Thoa một thời gian, đi thi trả hiếu cha mẹ rồi mới đi tu. Nghe nói là nhiều người không thích cái kết này bằng cái kết khác là Bảo Ngọc trong ngày cưới phát hiện ra không phải em Lâm mà là em Bảo thì bỏ nhà đi tu luôn, nhưng mình thấy kết kiểu kia cũng được, nó hợp với cái tên gốc Thạch đầu ký hơn (mình cũng thích cái tên này hơn). Vì mình cũng chẳng đọc văn học cổ điển Trung Quốc bao giờ nên đọc bộ này thấy lối kể truyện cũng thú vị vì nó khác lạ so với các dạng tiểu thuyết khác mà mình đã đọc. Chỉ có điều, cảm thấy là lối nghĩ, cách sống của các nhân vật trong truyện là của thế kỷ 18 mà sao gần gũi thế, không biết là do mình đã xem quá nhiều phim Tàu hay là do nhân dân Trung Hoa và nhân dân Việt Nam đã bảo trì một cách kỳ diệu (or kỳ lạ) – for better or worse – nhiều giá trị tư tưởng, nếp nghĩ, nếp sống xưa đến vậy. Ảnh hưởng của Khổng giáo và Phật giáo rất rõ nét. Nhìn chung đây đúng là một bộ tiểu thuyết đồ sộ, lắm nhân vật, nhiều tình tiết, triết lý vừa phải, chỉ trừ khoảng một chục hồi ở giữa đọc hơi nản và buồn ngủ vì nhiều chuyện linh tinh lan man.

1 Comment

Filed under Review ngắn

Sách đọc tháng 10/2014

Tháng Mười mình đã đọc được tổng cộng 9 quyển/truyện và đọc được một nửa bộ Hồng Lâu Mộng, trong đó có một quyển là đọc lại và ba quyển trước đây đã đọc được một phần. Tổng cộng mình đọc trong tháng này được hơn 4.000 trang. Not a bad start.

Trước tiên mình đọc liền ba quyển của Haruki Murakami. Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương là tiểu thuyết gần nhất của Murakami. So với nỗi thất vọng 1Q84 thì câu chuyện trong quyển sách nhỏ này được kể tốt hơn, trọn vẹn hơn, mặc dù đây chỉ là một truyện bình thường của tác giả này, như kiểu đến hẹn lại ra sách, không thể so sánh với các sách đình đám khác của bác được. Tuy nhiên, cốt truyện cũng khá thú vị, mặc dù vẫn xoay quanh những con người có vấn đề với bản ngã của mình loay hoay tìm cách sống giữa những dằn vặt về quá khứ cũng như các mối quan hệ bạn bè trúc trắc. Đặc biệt, có lẽ lần đầu tiên trong truyện Murakami có một đoạn quan trọng được lấy bối cảnh ở ngoài nước Nhật, mà cụ thể là tại Phần Lan. Mình thích cái đoạn ấy, không rõ là tại làm sao.

Rồi mình đọc nốt cuốn Ngầm: Thảm kịch sarin và sự trống rỗng giữa lòng thịnh vượng. Cuốn này trước đây mình đã đọc được hai phần ba rồi. Rất phục bác Murakami đã lao động như một nhà xã hội học thực thụ khi tiến hành tiếp cận, phỏng vấn các nạn nhân của thảm kịch sarin cũng như một số thành viên của giáo phái Aum và kể lại câu chuyện của cá nhân từng người để giúp người đọc có một cái nhìn gần gũi hơn so với việc đọc những bài báo “khách quan” thông thường.

Cuốn thứ ba của Murakami mà mình đọc trong tháng này là Biên niên ký chim vặn dây cót. Cuốn này mình đã đọc cách đây chừng 6-7 năm nhưng bỏ cách những đoạn về hồi ức của ông trung sĩ, vả lại hồi đó đọc không hiểu lắm nên đã quên gần hết. May mà giờ có thời gian đọc lại, vì đây đúng là một trong những truyện hay nhất của Murakami vì nội dung trúc trắc, không đơn giản như các truyện khác của bác, mặc dù có những chi tiết mình thấy hơi thừa thãi (hoặc là do underdeveloped, giống như trong bộ 1Q84). Giờ mình đã nhớ được cốt truyện rồi, nhất định khi nào sẽ lại đọc lại cuốn này một lần nữa, để có thể phân tích và so sánh nhân vật Kano Creta với nhân vật người vợ ngay từ đầu. Nhìn chung là một quyển truyện đọc vất vả.

Tiếp đó mình đọc Khởi sinh của cô độc của Paul Auster. Mình bắt đầu chú ý đến Paul Auster khi vô tình đọc The New York Trilogy, một tác phẩm rất nổi tiếng của bác này, nhưng lại mang một cái tên Việt rất buồn cười là Trần trụi với văn chương. Sau quyển đầu tiên đó và trước quyển hồi ký này mình đã đọc Moon Palace và thấy rất thích lối kể truyện của bác, chứ nếu không nhìn cái tựa này mình sẽ không có hứng thú để mua lắm. Quyển này mình đọc hơi mất tập trung nên không review gì nhiều. Chỉ có cảm giác nổi bật nhất là quyển này bác viết rất thơ, nghĩa là giọng văn rất mềm mại, mượt mà mà ít khi mình đọc được. Cũng không lạ vì bác ngoài là một nhà văn còn là một nhà thơ nữa, đã từng sống nghèo khổ trong một cái phòng áp mái rẻ tiền ở Paris để làm thơ mà sống.

Tiếp theo mình đọc một quyển sách mà mình nghĩ là sẽ xếp nó vào trong top những quyển sách mà mình thích nhất, đó là Người gieo hy vọng (Teaching hope) của Erin Gruwell và nhóm các nhà văn tự do. Lại là một tập hợp khác những câu chuyện cá nhân giống như cuốn ‘Ngầm’ kể trên, nhưng là do mỗi cá nhân tự viết ra. Đó là những chuyện rất ngắn, kể về những kỷ niệm ấn tượng hoặc đôi khi chỉ là cảm xúc của những người giáo viên dạy những lớp học sinh cá biệt ở mọi nơi trên khắp nước Mỹ. Mình thích quyển này vì bản thân mình cũng quan tâm đến việc dạy học và nó giúp cho mình hiểu nhiều hơn về cuộc sống của những tầng lớp dưới trong xã hội Mỹ thông qua câu chuyện của những đứa trẻ tại trường học mà cá nhân mình đã từng tiếp xúc khi còn ở Mỹ.

Tiếp nữa mình đọc Bản giao hưởng đồng nội của Andre GideChú nhóc của Anfonse Daudet, được dịch sang tiếng Việt và in chung trong một cuốn sách. Có lẽ lâu lắm rồi mình mới lại đọc truyện của các nhà văn châu Âu. Hai truyện này đều đã viết khá lâu rồi, đọc cũng được nhưng không có gì quá đặc biệt để review, trừ câu chuyện của “chú nhóc” được dựa trên chính cuộc đời của tác giả là cho thêm một góc nhìn về cuộc sống của một người đã dấn thân theo con đường văn chương, giống như cuốn sách của Auster kể trên hoặc một cuốn hồi ký của một nhà văn khác mà mình đọc trong tháng Mười Một.

Cuốn sách ấn tượng nhất của tháng Mười mà mình đọc là Phúc lành của đất (Growth of the soil) của nhà văn người Na Uy Knut Hamsun. Đầu tiên phải nói là bản dịch tiếng Việt rất dở, đọc hơi khó chịu. Thật đáng tiếc vì đây thực sự là một tiểu thuyết có tầm vóc. Nói là truyện có tầm vóc là bởi nó như một sự tóm tắt ngắn gọn sự phát triển của nhân loại từ thuở bình minh của nền văn minh nông nghiệp cho đến bình minh của nền văn minh công nghiệp. Câu truyện bắt đầu bằng hình ảnh một người đàn ông độc hành đi tìm đến một nơi hoang vu để bắt đầu một cuộc sống mới (không rõ cuộc sống trước đó thì như thế nào). Rồi tại đây anh lập gia đình, dần dần phát triển thành một trang trại trù phú trước khi những người khác bắt đầu kéo đến đây lập nghiệp. Rồi câu chuyện cứ tiếp tục phát triển với mối quan hệ đan xen trong vùng nông thôn này, mối quan hệ của nó với thành phố, sự can thiệp của nhà nước, sự phát hiện ra các mỏ kim loại, sự xuất hiện của các đội quân khai mỏ và kế đó là các nhà buôn tạp hóa,sự cơ giới hóa nông nghiệp, rồi sự tranh giành đất đai giữa nhiều bên có thế lực. Truyện tái hiện lại những gì đã diễn ra ở Na Uy đầu thế kỷ 20, nhưng có thể tìm thấy ở bất kỳ quốc gia nào khi bước đầu tiếp xúc với công nghiệp hóa. Có thể đó chính là lý do cuốn sách này đã góp phần lớn giúp cho Knut Hamsun đoạt giải Nobel Văn học năm 1920.

Trước khi tháng Mười kết thúc mình cũng kịp đọc thêm một cuốn nữa là O Zahir của Paulo Coelho. Cuốn này cách đây 7 năm mình đã cầm lên đọc nhưng vì thấy không hấp dẫn nên đã bỏ dở và đã từng xếp nó vào danh sách những cuốn sách mình sẽ không bao giờ thèm đọc cho hết. Nhưng vì vừa đọc lại Biên niên ký chim vặn dây cót là một truyện về một người đàn ông có vợ tự dưng mất tích nên mình lại có cảm hứng đọc lại quyển này để xem cùng với một bối cảnh mở đầu giống nhau thì hai nhà văn triển khai cốt truyện tiếp theo như thế nào. Nói chung quyển này đọc mình thấy bình thường. Vẫn giọng văn triết lý quen thuộc của Coelho, một vài đoạn đọc thì cũng được nhưng tổng thể mình thấy triết lý hơi nhiều. Cái kết của truyện mình cũng không hiểu lắm. Nhưng mình thích việc tác giả đưa vào đây câu chuyện về đất nước Kazakhstan vốn là một đất nước ít ai để ý đến.

Leave a comment

Filed under Review ngắn

Sách đọc tháng 4-5/2009

Saturday, May 30, 2009 at 9:56am

Gần đây bạn đọc một ít sách. Có quyển thik có quyển vứt và có quyển thì cũng cố đọc cho hết. Vì sự tò mò (hóng hớt) của bạn bè gần xa, bạn quyết định viết cho mỗi quyển một vài dòng gọi là có tí ý kiến.

1. Suối nguồn:

Một thời cuốn này được các báo lăng xê rất ghê nhưng lèo tèo mấy bài viết review cực chán và các độc giả thì thấy ngài ngại vì bản dịch lên tới gần 1.200 trang (có bạn xuýt xoa: rơi vào chân là què đấy!) Quyển này là tiểu thuyết, tương đối dễ đọc nhưng nhiều đoạn viết nhàn nhạt mà cầm thì nặng tay nên dễ nản. Về cuối mình phải cố mà đọc cho hết mặc dù 200 trang đầu giới thiệu một cốt truyện tương đối gây tò mò

Đại để là nói về ngành kiến trúc ở Mỹ những năm 1920-1930, khi những giá trị kiến trúc đích thực bị xã hội ruồng bỏ, và do vậy, những người nắm giữ những giá trị ấy phải vật lộn, đấu tranh để tìm lại được vị trí xứng đáng. Các nhân vật được xây dựng theo hướng hình tượng hóa nhưng việc “thắt nút, mở nút” không thuyết phục lắm. Truyện mang tính triết lý và nhiều đoạn viết hơi vụng theo kiểu: đây là A, nhân vật chính diện này, còn kia là B, nhân vật phản diện này; thằng B đứng trước thằng A cứ có cái cảm giác vừa lo lắng vừa sợ hãi vừa kính nể không thể lý giải nổi (!!)

Tuy vậy, truyện cũng không đến nỗi tệ quá, nó cũng có những đoạn đối thoại khá là thú vị và cũng khá công phu trong việc xây dựng các tình tiết về xã hội thực bên ngoài. Ngoài ra, mình thấy rằng lối viết của J.K. Rowling có một nét gì đó khá giống với nữ tác giả Ayan Rand (1905-1982), nhất là cách viết về giới báo chí trong tập 5 Harry Potter.

2. Ăn, cầu nguyện, yêu:

Quyển này cũng dày, mình đọc cũng hơi lắc lư nhưng cơ bản tớ rất thik. Đây không phải là tiểu thuyết mà là một quyển tự truyện về một năm gap-year của một nữ nhà báo Mỹ ngoài 30 tuổi, mới thoát khỏi một cuộc ly dị đau đầu và quyết định dành 4 tháng sống ở Ý, 4 tháng ở Ấn Độ và 4 tháng ở Bali, Indonesia. Một hành trình khám phá thế giới, tìm lại sự bình yên cho tâm hồn và quan trọng nhất, học được cách yêu lấy chính bản thân mình.

[Trên blog này có 3 bài review lại cuốn này khi mình đọc lại nó lần thứ hai năm 2015.]

3. Nỗi buồn chiến tranh:

Truyện viết rất tốt, rất xuôi, rất nhẹ nhàng và rất nhân văn. Không thấy một sự hằn học phê phán chiến tranh mà chỉ viết về cái sự buồn với tất cả những nỗi niềm và những lý lẽ của nó. Nói là buồn thực ra chưa đủ, phải là thê thảm mới đúng. Đọc xong cứ nặng hết cả người, và rồi cất cho kỹ chứ chả dám đọc lại. Vì thế mình khuyên các bạn, nếu chưa đọc, thì chỉ nên đọc khi tinh thần đang khỏe mạnh và minh mẫn thôi.

4. Cô đơn trên mạng:

Đọc được khoảng 100 trang thì chán. Coi cọp trước phần cuối thấy chả hay, thế là quăng!

[Sau này hồi 2015 mình có đọc lại cuốn này, lần này thì đọc hết, và cảm nhận vẫn như lần đầu, ấy là không thích. Mình thấy quyển ấy viết hơi kiểu khoe kiến thức khoa học, đọc không có thấy hấp dẫn mà thấy hơi phô. Kể chuyện yêu đương hẹn hò cũng không có gì đặc sắc.]

5. Trên đường:

Quyển này thì đọc được gần hết rồi đấy, mà cũng chả hết được. Truyện viết dựa trên một chuyến đi bụi xuyên nước Mỹ của tác giả Jack Kerouac và là một trong những quyển khá tiếng tăm trong làng văn học Mỹ, nhưng chả hiểu đầu óc mình thế nào đọc mãi mà chả xâu chuỗi được các thứ với nhau thế là nản, bỏ.

[Sau này mình thử đọc lại cuốn này 1-2 lần gì đó nhưng lần nào cũng không thấy hay.]

Leave a comment

Filed under Review ngắn