Category Archives: Truyện vừa

Đỏ

Với chỉ khoảng tầm 70 trang sách khổ 13 x 20.5 cm, Đỏ là một truyện mà đọc xong lần đầu tôi phải giật mình nhìn lại xem tác giả là ai, bởi vì truyện ấy viết lạ. Lạ giữa những cuốn sách cứ từa tựa nhau thế nào ấy của nhiều tác giả Việt trên thị trường sách nhiều năm nay, nhất là các tác giả trẻ. Hoặc như chính một câu viết của Nguyễn Dương Quỳnh trong truyện ấy: “Như nét cọ kỳ dị giữa một bức tranh tầm thường buồn tẻ, buộc người xem phải lùi xa ra ngắm lại để rồi phát hiện những điều khác lạ.

Đỏ giống như một vở kịch câm. Bởi nằm ở trung tâm truyện là những giao tiếp gần như không lời giữa nhân vật chính người Việt và hai bố con người Hoa ở sát phòng trọ. Bất đồng ngôn ngữ, dè dặt trong giao tiếp vì những lý do khác nhau, và cũng không có lý do gì để trở nên thân thiết, họ xô vào cuộc đời nhau cũng chỉ như hai người lạ quệt vào nhau trên phố đông người. Thật ra cũng có một cái gì nhiều hơn như thế, nhưng không gọi được tên.

Chẳng phải gặp gỡ gì, chẳng phải số mệnh an bài gì. Chỉ là tình cờ vướng víu ở đâu đó, như hoa cỏ may bám vào gấu quần thôi.

Như bước đi trên một con đường mùa xuân ấy.

Bước đi trên một con đường mùa xuân, thấy một cành cây xanh mướt sà xuống trước mặt. Chỉ muốn nhìn thật lâu ngắm thật kỹ, để đừng quên một sớm mai này, mình đã thấy một cành cây trên con đường mùa xuân.

Hạn chế giao tiếp bằng lời, thế mạnh của truyện là mô tả. Khung cảnh. Thời tiết. Nhiệt độ. Màu sắc. Mùi vị. Âm thanh. Quan sát và suy đoán của nhân vật tôi về những lời nói cô nghe được mà không hiểu gì, về những cử chỉ, hành động của những người cô nhìn thấy hay tiếp xúc. Thế nên tôi mới nói Đỏ giống như một vở kịch câm. Những âm thanh nhộn nhạo ở phố Tàu như chỉ làm nền cho những sự câm lặng.

Trên cái nền yên lặng bề mặt ấy, nhân vật anh bạn học cũ xuất hiện như một dòng nước đột ngột rẽ qua, như một làn gió đột nhiên thốc tới. Là một người hướng ngoại xuất hiện bên cạnh câu chuyện xoay quanh những người hướng nội rụt rè, ít nói, nhân vật này như tạo ra một luồng khí sinh động cho truyện. Anh chủ động bắt chuyện, chủ động nói chuyện, và chủ động kể chuyện. Nghĩ gì là nói đó, không ngần ngại.

Mối quan hệ quen biết mà không thân thiết giữa nhân vật tôi với người bạn học cũ như tạo thành một đường song song với mối dây lỏng lẻo tình cờ hình thành nên giữa cô và cặp cha con người Hoa. Hai đường song song ấy như soi vào nhau, phản chiếu lẫn nhau, và nhờ thế, nhân vật tôi đứng giữa hai dòng chảy cuộc đời có dịp được suy ngẫm về những liên hệ rất khó gọi tên giữa người với người. “Những âm thanh mà tai không nghe thấy”.

Đó là hình ảnh cuối cùng của người trọ cùng tôi. Khi ông quay đầu bước đi, tôi vẫn đứng lại bàng hoàng. Những mối dây quá ư lỏng lẻo nối tôi với người đàn ông này đã đứt tung từ khi ông ta bước sang cây cầu hôm ấy.

Và tự dưng lại có một linh cảm mơ hồ. Có thể, chúng tôi sẽ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa, dù chúng tôi ở trong cùng một thành phố, và chỉ cách nhau dăm trạm xe điện. Có thể, con đường của chúng tôi sẽ chẳng bao giờ cắt qua nhau nữa, và đâu đó trên đời, lại có một vì sao rơi xuống mà tôi chẳng hề hay.

Kết

Một người bạn hỏi tôi tại sao lại viết Đỏ. Chủ yếu là do sự rụt rè chăng? Ngôn từ như bị xé nát, những gì mình nói ra không phải những gì mình nghĩ, cứ biết là có gì ta phải nói cho nhau, thế mà không thể nói được. Lúc cần nói ngắn thì lại dài quá. Lúc cần phải giải thích vì không làm sao cho xuôi. Như có gì chắn giữa ta, một bức tường vô hình… Cứ như đang nói với nhau một thứ ngôn ngữ nào khác…  chỉ nghe thấy tiếng tha thiết nhưng bất lực không thể gần nhau.

Vì sao lại là màu đỏ?

Trang 17 là nơi màu đỏ xuất hiện lần đầu tiên:

Bước xuyên qua những cửa hàng của người Hoa, lúc nào cũng nồng nồng một mùi gì rất khó tả, và đỏ rực đến nhức mắt.

Màu đỏ ấy trước hết là tượng trưng cho khu phố người Hoa, là bối cảnh nơi câu chuyện chính diễn ra. Sau này tác giả cũng đôi lần nhắc lại. Sắc “đỏ rực đến nhức mắt” cũng khác đi một chút.

Trang 49:

Đến lúc về, tôi bàng hoàng nhận ra những chiếc đèn lồng đỏ trên con phố quen thuộc. Người ta rộn ràng quá. Ai nấy đều bận rộn trang hoàng vì lẽ gì tôi không nghĩ ra nổi. Đến khi một người đàn ông vác thang qua mặt tôi la lớn một câu tiếng Hoa may mà tôi biết, tôi mới nhận ra Tết âm lịch đã gần kề.

Trang 66:

Tôi rời khỏi con hẻm. Rời khỏi những bảng hiệu màu đỏ đã bị nước mưa quất cho bầm tím đi vì lạnh, tê tái trong mưa.

Trang 75:

Phố buổi sớm khô lạnh như bức tranh thủy mặc. Những vệt băng rôn đỏ ở đâu rũ xuống, chói lòa, cô độc.

Đặt trong tổng thể truyện, màu đỏ ấy như một cái chấm đỏ trên một nền xám, như một “nét cọ kỳ dị giữa một bức tranh tầm thường buồn tẻ”, như một câu chuyện bật lên giữa dòng đời không khi nào ngừng chảy. Không chỉ là màu của khu phố Tàu, đỏ còn là màu của chiếc ô giữa một nền mưa khi nhân vật tôi dừng chân bên tiệm bánh mì. Là con chuồn chuồn tết bằng chỉ đỏ trên tay đứa bé.

Đỏ là sắc màu chấm phá trên một bức tranh buồn trầm lặng.

Cần để ý rằng nhân vật tôi là một họa sĩ còn tác giả thì học chuyên ngành Product Design. Đỏ không chỉ giống một vở kịch câm, Đỏ còn giống như một bức tranh. Và như nhân vật tôi có tâm sự trong truyện: “Những bức tranh chân dung tôi ưa thích thường có màu nền rất tối. Gương mặt người sáng bừng trong bóng đêm, như ảo ảnh, như ta chỉ gặp nhau trong một khúc quanh ngắn ngủi, rồi tất cả đều biến mất.Đỏ chính là giống như một bức tranh kiểu như thế.

Ở một tầng cảm giác sâu hơn, đỏ còn là những cảm xúc thiết tha mà khó gọi tên được trước cuộc đời, mà đoạn viết sau như một khoảnh khắc người viết đã nắm bắt được chúng, cảm nhận được chúng theo cách riêng của mình – cách của một người viết văn. Đó là đoạn viết bừng cháy duy nhất trong truyện. Hư hư thực thực.

Tôi mở mắt, nước mắt ứa ra vì quầng đỏ của một mặt trời đang lặn. Tiếng hát nào vang vọng âm âm giữa không thời gian. Một bản nhạc êm dịu và day dứt một nỗi buồn tiếc nuối.

Tôi mở mắt ra và thấy tiếng ầm ầm ù ù đã nghe trong bóng đêm hóa thành tiếng con tàu đang lao đi vùn vụt giữa một hoàng hôn đỏ rực. Và trong khoang tàu chỉ có một mình tôi, đối mặt với không gì khác ngoài bầu trời chết ngoài khung kính.

Tôi đứng dậy và chao đảo giữa khoang tàu càng lúc càng lao nhanh. Tôi gọi tên người khản cổ nhưng không ai đáp lại. Tôi lảo đảo lần bước khắp các khoang tàu giống hệt nhau nhưng chẳng có ai, chẳng có ai, ngoại trừ tôi và ánh sáng đỏ chảy giữa không gian. Khoang tàu bỗng trở nên nóng hừng hực như bị mặt trời thiêu đốt…

Tôi thấy mình ngã xuống giữa khoang tàu lao đi vùn vụt… Màu đen ở đâu bỗng tràn tới, như tiếp sau ngọn lửa đỏ là bóng đêm của tàn tro.

Thỉnh thoảng lại có một người bạn than phiền với tôi rằng chẳng thấy có quyển sách nào hay ở ngoài hiệu sách, nhất là sách của tác giả Việt. Những lúc như thế, tôi thường bảo, tôi không đọc nhiều nên không rõ, nhưng chắc là phải có chứ. Một vài bạn không chịu: bạn kể thử ra xem có quyển nào, tác giả nào mà bạn bảo là đọc được xem nào. Những lúc như thế, tôi thường hỏi, bạn đã đọc Đỏ của Nguyễn Dương Quỳnh chưa. Có lẽ là sau Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu của năm 2005 thì phải tới năm 2012 tôi mới lại phải giật mình trước một người viết văn Việt.

Dĩ nhiên hãy còn quá sớm để nói Nguyễn Dương Quỳnh sẽ là ai trong làng văn học Việt Nam. Trong Đỏ vẫn còn lộ ra một vài đoạn viết xử lý chưa được khéo của một người viết chưa nhiều kinh nghiệm. Đó là những đoạn viết cảm xúc còn lộn xộn, không thống nhất và không tạo thành một dòng chảy logic từ câu đầu tới câu cuối của đoạn, thể hiện một tâm trạng còn phức tạp và ngổn ngang suy nghĩ của tác giả khi viết lại những dòng ấy, cố gắng ghi lại nhưng chưa tạo được thành hình hài cho những gì mình đang có trong đầu. Những đoạn ấy người đọc có thể cảm thấy rời rạc, khó hiểu.

Dẫu sao sau khi đọc lại Đỏ lần thứ hai, hơn ba năm sau lần đọc thứ nhất, tôi vẫn thấy đây là một truyện đáng đọc, nhất là với những ai quan tâm tới văn người Việt viết. Hy vọng bài review này đã nói rõ được những lý do vì sao tôi nghĩ rằng đây là một truyện đáng đọc.

Cuốn Đỏ do Nhã Nam và NXB Lao động xuất bản ngoài Đỏ ra còn một truyện vừa nữa, dài hơn, là Nước xốt cà chua, nhưng không hay bằng. Vả lại đó hình như cũng là truyện đầu tay của Nguyễn Dương Quỳnh, coi như đọc chơi cho biết thôi.

Ngày xưa tôi mua Đỏ về đọc là do đọc được một bài trong ấy có viết như này:

Quyển Đỏ sẽ không thể trở thành một cuốn sách bán chạy, nhưng chắc chắn nó sẽ có một số lượng độc giả riêng, một số lượng cũng không hẳn là nhỏ – một nhà văn tuổi đôi mươi viết văn thực sự hay kiểu gì cũng có cho riêng mình một “khối độc giả”.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Truyện vừa

Trại súc vật

Tôi đọc Animal farm: a fairy tale bản dịch tiếng Việt năm 2003 (thì phải) của Phạm Minh Ngọc (Trại súc vật (TSV), nguồn vnthuquan) trong tình hình là đã biết câu chuyện Liên Xô dưới thời Stalin (hay là câu chuyện Stalin ở Liên Xô) cùng với câu chuyện thất thế rồi lưu vong của Trotsky, cộng thêm việc đã trót đọc một bài review truyện này, một điều tôi thường tránh trước khi đọc truyện. Tuy thế, điều ấy không làm tôi thấy câu chuyện của George Orwell mất hay. Ngược lại, có lẽ chính vì vậy mà khi đọc truyện tôi lại càng hay để ý và ghi nhớ những tiểu tiết trong truyện (dù tôi không được chắc lắm là những tiểu tiết tôi để ý khi đọc có ý nghĩa gì không vì khi viết bài này thì tôi phát hiện ra ngay mấy câu đầu dịch giả đã dịch sai và một số chỗ thì tự sáng tác không theo bản gốc – xem thêm ghi chú ở cuối bài).

Trở lại với cuốn sách, tôi cũng muốn nói ngay là dĩ nhiên bạn chẳng cần phải biết tí gì về lịch sử Liên Xô cộng sản hay Stalin, Trotsky là ai trước khi đọc truyện này vì đây là một truyện rất dễ hiểu, như đúng ý đồ của tác giả là muốn kể lại câu chuyện chính trị – xã hội Liên Xô thời ấy một cách đơn giản nhất, ai cũng có thể hiểu được. Bản dịch này còn đi kèm với lời giới thiệu Orwell viết cho bản dịch tiếng Ukraine, trong ấy giải thích chuyện ông sáng tác truyện này như thế nào từ thực tiễn, có thể hữu ích với những người muốn tìm hiểu ngược về câu chuyện thực tế sau khi đọc truyện hư cấu này.

Không tìm hiểu thêm thực tiễn gốc thì cũng chẳng sao, đọc truyện này xong ít nhất người đọc cũng lờ mờ hiểu một nhà cầm quyền cai trị bằng giáo điều, tuyên truyền mị dân, đổi trắng thay đen, tư lợi, và bạo lực là như thế nào. Phản ứng của đám thần dân ở trang trại cũng đa dạng, tuy có hơi hạn chế như tôi sắp nói dưới đây nhưng nhìn chung vẫn như tạo thành một bức tranh để người đọc nhìn vào đó mà nghĩ, nếu tôi là một “dân thường” ở trang trại ấy thì tôi sẽ phản ứng thế nào, tôi sẽ là ai trong số những Clover, Boxer, Muriel, Benjamin, Mollie, con mèo, đám gà, đám cừu, đám chó, và một loạt các loài vật vô danh khác.

Xét trên khía cạnh là truyện hư cấu từ thực tế thì tôi thấy Animal farm làm quá hay, biến một đoạn lịch sử vô cùng mệt mỏi của cả một đất nước thành một câu chuyện ngụ ngôn không quá dài, đơn giản, dễ nhớ, mà đầy đủ những biến cố và các nhân vật chính. Tuy nhiên cũng trên chính khía cạnh này thì tôi lại thấy truyện hơi buồn ở chỗ đã khắc họa nhân dân Xô viết qua hình ảnh những con vật không-phải-lợn ở trang trại thê thảm quá – đa phần là dốt nát nên mới mù quáng đi theo cũng như chấp nhận sự lãnh đạo của đám lợn hết lần này tới lần khác. Trong số ấy có con lừa già Benjamin là luôn tỉnh táo và hiểu thấu mọi chuyện ngay từ đầu nhưng lại lựa chọn im lặng và đi theo số đông cho tới mãi cuối truyện quá bức xúc việc Boxer bị lừa đem bán cho lò mổ thì mới lên tiếng.

Truyện kết thúc lơ lửng trong hoang mang, chẳng ai biết rồi đây trại gia súc do lợn Napoleon cai trị rồi sẽ đi tới đâu. Cần nhớ rằng phải gần nửa thế kỷ sau khi George Orwell viết truyện này Liên Xô mới sụp đổ và tan rã sau rất nhiều lần vật lên vật xuống vì cải tổ, dù (3 năm) sau khi Stalin đại vương qua đời Khrushchev đã có một bài “diễn văn bí mật” tố cáo tội của ông này tại đại hội đảng cộng sản Liên Xô lần thứ XX (năm 1956, tức là gần chục năm sau khi Orwell ra truyện này, năm 1945).

Phải nói một chút về chuyện dịch thuật. Bản dịch này (TSV) đọc khá mượt nên ban đầu tôi cũng không nghĩ đến chuyện đối chiếu với bản tiếng Anh làm gì, nhưng khi đi ngó qua bản dịch Chuyện ở nông trại (CONT) của Nhã Nam thì thấy vênh nhau hẳn về nghĩa ngay từ những câu đầu tiên. Đối chiếu lại với bản tiếng Anh thì mấy câu đó CONT dịch đúng còn TSV dịch sai. Tương tự là tên ngựa Clover, TSV “dịch” thành Bà Mập còn CONT tôn trọng nguyên tác, dịch thành Cỏ Ba Lá.

Ngược lại thì có những chỗ TSV dịch êm hơn, ví dụ dịch ‘Major’ thành ‘Thủ Lĩnh’ trong khi CONT dịch thành ‘Ông Cả’, dịch “the prize Middle White boar” thành ‘một con lợn đực trắng’ trong khi CONT dịch thành ‘con lợn giống Trung Bạch’. Thực ra cả hai trường hợp CONT dịch không sai, chỉ là không được hay.

Xét nét thêm tí nữa thì TSV giữ nguyên tên tiếng Anh của ba chú chó ở trang đầu không dịch thì hợp lý hơn là CONT dịch tên hai con còn một tên giữ nguyên vì rõ ràng ‘Jessie’ thì không thể dịch thành cái gì được. Bảo là hợp lý hơn là bởi ba con này sau đó không hề xuất hiện lại hay đóng vai trò gì trong truyện. Đổi lại, CONT dịch tên con quạ Moses thành ‘Tiên Tri’ thì đồng bộ với việc Việt hóa tên các con vật hơn là để nguyên như TSV, bởi Moses là tên nhà tiên tri người Do Thái trong kinh Cựu Ước.

Và chẳng nói thì thôi chứ nói tới dịch thuật thì phải nói là tôi không thích cách dịch ‘animal’ thành ‘súc vật’ hay ‘Animalism’ thành ‘Súc Sinh Kinh’ trong TSV vì cảm giác ‘animal’ trong tiếng Anh là từ tương đối trung tính còn ‘súc vật’ hay ‘súc sinh’ trong tiếng Việt đều mang tính miệt thị, coi loài vật là sinh vật hạ đẳng, hèn kém, v.v. Dịch ‘Animal farm’ thành ‘Chuyện ở nông trại’ tuy không sát nghĩa lắm nhưng dễ chịu hơn nhiều so với ‘Trại súc vật’. Nhất là khi ‘animal’ ở đây ám chỉ những người sống ở Liên Xô thời Stalin, mà trong ấy đa số là nhân dân vô tội chứ.

Các đoạn dịch thơ trong TSV thì tôi thấy hay, dù không đối chiếu dịch có đúng không. Tôi chỉ là vô tình mà phải nhìn qua mấy trang đầu để so sánh một chút giữa hai bản dịch chứ không có ý định đi soi thêm toàn bộ hai bản dịch ấy nên chỉ nêu một vài vấn đề dịch thuật như vậy.

Tóm lại, đây là một truyện đáng đọc và dễ đọc, dù có một bản dịch tốt hơn thì thích hơn. Dù sao cũng vẫn cảm ơn các dịch giả của hai bản dịch, nhất là nếu bản dịch đầu còn là bản dịch phi thương mại nữa.

Leave a comment

Filed under Truyện vừa

Bức thư từ người đàn bà không quen

Lại viết review bằng ký ức.

Ngày tôi học cấp III, nghĩa là cách đây tầm 15 năm, một đứa bạn cho mượn một quyển tuyển tập truyện ngắn (và vừa) của Stefan Zweig (đọc theo đúng tiếng Đức là [tsvaɪk]). Tôi ngờ rằng đó là tập sách được dịch bởi Phùng Đệ – Lê Thi hiện có đăng tải trên vnthuquanmarxreading, mặc dù trên ấy hình như không đăng hết. Tôi nhớ là “Bức thư từ người đàn bà không quen” là truyện cuối cùng trong tuyển tập mà tôi đã đọc. Dĩ nhiên, tôi có thể nhầm.

Tôi có thể cũng nhầm về cái tựa tiếng Việt của truyện mà tôi đọc ngày ấy. Chỉ biết là trong ký ức của tôi, nó là “Bức thư từ người đàn bà không quen”. Bản dịch sau này của dịch giả Dương Tường, “Bức thư của người đàn bà không quen”, dù chỉ thay đổi chút xíu tôi cũng không thích vì cảm giác nó làm cho bức thư ấy và người đàn bà viết thư ấy trở nên xa cách hơn. Tựa tiếng Anh của truyện này cũng là Letter from an Unknown Woman. Còn tựa gốc tiếng Đức là Brief einer Unbekannten nên chắc cả hai cách dịch đều không sai.

Vả lại, đã “không quen” thì cũng có gì đâu mà gần gũi.

Truyện kể rằng vào một ngày nọ, một anh nhà văn nhận được một bức thư rất dài từ một người phụ nữ mà anh chẳng biết là ai. Nội dung bức thư ấy chính là nội dung chính của truyện. Nó vừa là một bức thư tình vì trong ấy người phụ nữ thổ lộ với anh nhà văn rằng mình đã thầm yêu anh trong suốt cuộc đời như thế nào, nó lại vừa hơn cả một bức thư tình vì nó kể lại gần như toàn bộ cuộc đời của người phụ nữ ấy. Đúng hơn là cuộc đời cô kể từ ngày phải lòng anh ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Trước khi đọc truyện này tôi có chút định kiến với chuyện yêu đơn phương. Đại để kiểu như là yêu đơn phương đâu phải là yêu, và việc quái gì phải yêu đơn phương cho nó khổ. Nhưng sau khi đọc xong truyện ấy tôi tự hiểu rằng không có bất cứ một lý do nào chính đáng để chúng ta phán xét một người đi yêu đơn phương một người khác. Lại càng chẳng có bất cứ một lý do gì để chúng ta cảm thấy thương hại những người yêu đơn phương mà không được đáp lại. Chắc gì bạn đã hiểu về tình yêu nhiều bằng họ.

Tôi cũng chẳng biết đến giờ thì mình đã đọc bao nhiêu truyện về tình yêu nhưng “Bức thư từ người đàn bà không quen” vẫn là một trong những chuyện tình hay nhất mà tôi được đọc.

Đây không phải là chuyện về một người phụ nữ đau khổ vì yêu mà không dám (không muốn) thổ lộ (cho tới tận trước khi chết) và gần như chẳng được đáp lại. Đây là một câu chuyện về một người phụ nữ hạnh phúc vì yêu một người đàn ông, không phải bằng cách chiếm đoạt lấy anh ta cho riêng mình, mà chỉ bằng việc nhìn anh từ xa, theo dõi nhất cử nhất động của anh, thuộc lòng mọi thói quen của anh, bấn loạn mỗi lần gặp anh, đắm chìm trong hạnh phúc những khi hai người bên nhau, và rồi lặng lẽ sinh con và nuôi dưỡng đứa bé trong niềm hạnh phúc của một tình yêu chưa bao giờ tắt. Bức thư ấy chỉ là để tỏ tình, không một lời trách móc.

Con em chết hôm qua.” là một câu được lặp lại vài lần trong bức thư cho tới khi nó được bổ sung thêm câu “Nó cũng là con anh.” Cuộc đời của người phụ nữ ấy hình như cũng khá bi kịch theo một góc nhìn thông thường, nhưng đọc xong tôi lại không có cái cảm giác nặng nề thương xót. Tôi chỉ nhớ đến tình yêu của cô ấy.

Truyện kết lại bằng hình ảnh anh nhà văn đọc xong bức thư, ngồi một mình trong căn phòng quen thuộc và nhận ra rằng đây là lần đầu tiên trong ngày sinh nhật anh, những bông hoa từ một người hâm mộ nào đó đã không còn được gửi đến nữa. Người ấy đã trút hơi thở cuối cùng chẳng bao lâu sau khi gửi cho anh bức thư này. Trong ký ức mơ hồ của anh, dù có cố gắng cách mấy anh cũng không thể nhớ được người ấy là ai trong hằng hà sa số những người đàn bà đã đi qua cuộc đời mình.

Thật ra, có lẽ tất cả chúng ta dù ít dù nhiều đều rất vô tình với một ai đó trong cuộc đời này.

Leave a comment

Filed under Truyện vừa

Còn chút gì để nhớ

Mãi gần đây tôi mới nhận ra Nguyễn Nhật Ánh (NNA) là nhà văn Việt Nam mà tôi đọc nhiều nhất. Tuy không nhớ là đã đọc bao nhiêu và đọc những quyển nào, ít nhất tôi cũng đã phải đọc được hai chục quyển của ông. Nhưng cũng thú thực là có những quyển tuy đã đọc rồi đến giờ nhìn tựa sách tôi không thể nhớ được nội dung của chúng như thế nào nữa.

Mấy hôm trước tự dưng tôi lại đọc NNA sau rất nhiều năm. Cũng vô tình, Còn chút gì để nhớ không chỉ viết về tuổi học trò nghịch ngợm như các tác phẩm quen thuộc khác của NNA mà truyện kéo dài cho tới khi các nhân vật bước vào lứa tuổi ba mươi, sau khi đã đi qua cái thời hồn nhiên, trải qua các biến cố, và có lẽ bắt đầu nhìn cuộc đời một cách nhẹ nhàng hơn. Bởi vậy, những độc giả một thời của NNA mà nay đã “toan về già” nếu chưa đọc quyển này thì giờ đọc vẫn còn kịp ;). Tôi cũng đã ngoài ba mươi mà đọc quyển này vẫn thấy nguyên vẹn một niềm thích thú như đã đọc NNA hồi còn teen teen cách đây mười mấy năm.

Hơn nửa đầu của truyện viết về tình cảm tuổi học trò cùng với tất cả những sự hồn nhiên và nhí nhố của những cậu trai, cô gái mới lớn, đúng sở trường của NNA. Dĩ nhiên trong đó không thể thiếu những “bà chằn” cá tính, to mồm có lẽ là luôn xuất hiện trong mọi truyện của NNA để bắt nạt mấy cậu trai khờ. Hội thoại rất dễ thương, đọc không thể không lăn ra cười :D.

Phần sau là câu truyện khi bối cảnh chính trị, xã hội bắt đầu chen vào, trở thành lửa thử vàng cho những nhân vật đã một thời hồn nhiên và dễ thương ngang nhau. Mối tình Chương – Quỳnh ngay lập tức gãy đôi ra trước ngọn lửa ấy, để cho nhân vật Chương cứ đau khổ, day dứt mãi nhiều năm về sau, để rồi sau sóng gió anh hiểu nhiều hơn về từng người sống quanh mình. Ai ích kỷ, ai hèn nhát, ai khẩu xà tâm Phật…

NNA đã để cho Chương, giống như nhiều người trong chúng ta, cảm thấy thật khó để ghét một người mình đã từng yêu thương thật lòng, kể cả khi họ đã làm mình tổn thương và mình biết rõ họ không xứng đáng với tình cảm của mình. Đối với người ấy có còn chút gì để nhớ hay không là câu hỏi mà Chương tự hỏi khi tất cả mọi chuyện đã lùi vào dĩ vãng. Truyện cũng kết thúc ở đó.

Đôi khi chạy ngang tiệm may, tôi vẫn nhìn thấy Quỳnh. Có một lần, vâng, chỉ có một lần thôi, tôi dừng xe lại đứng nói chuyện dăm ba câu với Quỳnh trước cửa. Thú thật, đó là những câu chuyện nhạt phèo, chán ngắt nhưng chẳng hiểu sao khi nhìn vào mắt Quỳnh, tôi bỗng cảm thấy bồi hồi, xao xuyến lạ lùng chẳng khác nào tôi đang đứng trước Quỳnh mười lăm năm về trước. Đúng là lạ lùng, bởi vì tôi biết chắc rằng tình yêu của tôi đối với Quỳnh thực sự đã chết từ lâu. Khi đạp xe đi, bỗng dưng tôi bâng khuâng tự hỏi, rằng không biết trong vô vàn những kỷ niệm tươi đẹp ngày xưa, đối với Quỳnh bây giờ có còn một chút gì để nhớ hay không.

Mô tuýp truyện như thế này thực ra không mới. Đọc Còn chút gì để nhớ tôi lại nhớ đến những cuốn như Ruồi trâu của Voynich hay Tạm biệt, Columbus của Philip Roth. Chắc là vì ở đâu cũng có những chuyện tình yêu như thế. Xét cho cùng, chúng ta ai mà chẳng là con người xã hội, chịu ảnh hưởng của các định kiến xã hội và các tư tưởng chính trị. Kể cả khi nhận dạng ra được các định kiến của mình, cũng cần có sự dũng cảm mới có thể vượt qua được những định kiến đó.

Điều quan trọng là, NNA đã kể một câu chuyện rất Việt Nam!

Leave a comment

Filed under Truyện vừa