Tag Archives: Paolo Giordano

Nỗi cô đơn của các số nguyên tố

Khi đã đọc kha khá sách, bạn sẽ hầu như không kỳ vọng gì nhiều ở một cuốn sách. Bởi bạn biết rằng mỗi một cuốn sách mở ra có thể là bất kỳ điều gì: làm bạn ngạc nhiên, làm bạn chán ngấy, làm bạn bật cười, hoặc làm bạn ghê sợ. Bất kể đó là cuốn sách chẳng ai đọc hay hàng triệu người đọc. Cuốn của một tác giả đình đám, một tác giả vô danh, hay một tác giả bạn thích. Một cái tựa thú vị hay một cái tựa tầm thường. Không có gì có thể làm chỉ dấu cho bạn biết bạn sẽ cảm thấy như thế nào sau khi đọc xong một cuốn sách. Bạn chỉ có thể tự mình đọc sách và tự mình cảm nhận.

Và đôi khi, trong lúc chẳng trông đợi gì mà chỉ làm một việc đơn giản mà bấy lâu bạn vẫn làm – đọc sách, tự dưng bạn thấy mình phải lòng một cuốn sách. Ngỡ ngàng như một tia nắng quệt ngang qua cuộc đời bạn.

Tôi đọc gần như một lèo hết Nỗi cô đơn của các số nguyên tố của Paolo Giordano, một điều tôi rất hiếm khi làm. Thường tôi đọc sách nhẩn nha, vừa đọc vừa nghĩ ngợi và tưởng tượng gì đó. Đôi khi còn vừa đọc vừa viết. Còn cuốn sách này, nó như cùng một nhịp đập với tôi, tôi cứ đi theo dòng chảy của nó như đi theo một dòng chảy tự nhiên nào đó của chính mình, không cần nghĩ ngợi gì thêm, không cần thêm thắt điều gì. Cả tiết tấu của lời văn cũng như những ý tưởng mà nó mang theo, những tình cảm mà nó gợi lên gần như trùng khít với một khoảng trống mênh mông vô hình nào đó ở bên trong tôi bấy lâu nay.

Tôi chưa bao giờ đọc một cuốn sách nào có nhiều nỗi cô độc đến như thế. Mười cuốn sách của Murakami, một tác giả mà tôi yêu thích, cũng không có cuốn nào cô độc như cuốn này. Khởi sinh của cô độc cũng không cô độc như cuốn này. Ở đây tất cả các nhân vật đều cô độc. Tất cả, chứ không chỉ có cặp số nguyên tố sinh đôi Mattia và Alice. Cô độc trong toàn bộ cuộc đời mà họ đã sống. Truyện gần như không có tình tiết nào mang tính bùng nổ, là nơi mà người ta, dù là trong khoảnh khắc, giải phóng được hết sự cô độc trong con người mình. Một vài chi tiết có một chút ấm nóng cũng chỉ như một que diêm lóe lên giữa một trời băng tuyết rồi vụt tắt trước khi người ta kịp nhận ra sự tồn tại của nó. Một màu cô độc băng giá bao phủ lên toàn bộ cuốn sách, từ những dòng đầu tiên cho tới những dòng cuối cùng.

Một cuốn sách như thế hiển nhiên làm nhiều người khó chịu. Không ai thích sự cô độc cả, kể cả khi nó chỉ là một câu chuyện tưởng tượng trên giấy. Nhưng với một số người khác, nó chỉ đơn giản như một tấm chân dung gần gũi nhất với cuộc đời bình thường mà trước tới nay họ sống và trải nghiệm.

Khác với nhiều cuốn sách khác viết về những con người cô độc, trong cuốn này Paolo Giordano không dựng lên những bức tranh quá chi tiết về nội tâm của nhân vật. Rất ít nước mắt. Không cần tới những cái chết. Tất cả các nhân vật của anh đều bằng cách này hay cách khác kiềm chế những lời nói và hành động của mình, dù biết rằng lựa chọn mà họ đưa ra vào lúc này đây sẽ để lại kết quả làm thay đổi toàn bộ cuộc đời họ kể từ đó trở về sau. Không ít lần các nhân vật trong truyện đã mường tượng chi tiết trong đầu họ sẽ nói những gì, sẽ làm những gì, và rồi sau đó họ lại bất động. Như thể nỗi cô độc từ bên trong đã phong tỏa con người họ, khiến họ tê liệt trước cuộc đời.

Sự thức giấc chỉ phá hủy một phần các cấu trúc ý nghĩ. Alice dậy khi không thể làm khác được nữa và sự lộn xộn của giấc ngủ mơ dần dần giảm đi, để lại trong đầu cô những vết rơi rớt, giống như những ký ức ngắt quãng trộn lẫn với những ký ức khác và không có vẻ gì là không thật cả. Cô lang thang trong căn hộ vắng lặng như bóng ma của chính mình đang chậm chạp bám theo sự minh mẫn của bản thân. Đôi khi cô nghĩ mình đang phát điên. Nhưng cô cũng chẳng lấy làm tiếc về điều đó. Ngược lại, nó khiến cô mỉm cười, bởi cuối cùng cô chính là người chọn lựa.

Tác giả cố gắng để truyện kết thúc một cách sáng sủa, bằng cách để Mattia cho tay vào túi và tìm thấy miếng giấy ghi số điện thoại của Nadia, còn Alice thì nghĩ rằng “[v]ới một chút khó khăn mệt nhọc, cô đã biết tự đứng dậy một mình.” Tuy thế, nếu lắp hai cái chi tiết ấy vào toàn bộ câu chuyện mà cuốn sách vẽ ra, tôi thấy nó cũng lại giống như hai que diêm được đốt lên giữa một trời tuyết trắng, như “[d]òng sông tạo tiếng xào xạc yếu ớt và mơ màng”.

Bên cạnh hình ảnh cặp số nguyên tố sinh đôi “cô độc và mất mát, tuy rất gần mà không đủ để thật sự đến được với nhau” được sử dụng làm biểu tượng đặt ở trung tâm của cuốn sách, một chất liệu đã góp phần quan trọng tạo nên hình hài và màu sắc cho tác phẩm chính là những mô tả ngắn gọn và khô khốc của tác giả về thế giới vật chất xung quanh các nhân vật của anh. Các kiến thức khoa học được đưa vào trong những dòng mô tả ấy khá tự nhiên và vừa phải, không bị phô phang và có phần sến sẩm như trong một cuốn sách cũng thuộc hàng bestseller của một anh tiến sĩ một ngành kỹ thuật đi viết văn khác là Cô đơn trên mạng. Có nhiều đoạn trong cuốn sách tôi đã nghĩ nhân vật sẽ nói thêm điều gì đó, làm thêm điều gì đó thì tác giả thay vào đó là một đoạn mô tả không tô vẽ. Tôi không cảm thấy thất vọng vì những chỗ đó mà ngược lại, nhờ đó tôi cảm nhận được rõ hơn sự đóng băng của nhân vật.

“Cậu thích học thật à?”

Mattia gật đầu.

“Tại sao?”

“Đó là điều duy nhất mình biết làm.” Cậu trả lời chậm rãi. Cậu muốn nói cậu thích học vì cậu có thể làm điều đó một mình, bởi vì tất cả những gì phải học đều đã chết rồi, lạnh lẽo và cứng ngắc máy móc. Cậu muốn nói với Alice rằng những trang sách ở trường đều có nhiệt độ giống nhau, chúng sẵn sàng cho bạn thời gian để chọn lựa, chẳng bao giờ gây đau đớn và bạn cũng chẳng thế khiến chúng thấy đau. Nhưng cậu chỉ im lặng.

Sự cô độc của các số nguyên tố có thể mang lại cảm xúc gì cho bạn, tôi không biết, nhưng chắc chắn nó là một cuốn sách đã mô tả được một cách chân thực một lát cắt của cuộc sống ngày nay như nó đang là.

Cuốn sách được dịch bởi Lê Thúy Hiền, bản quyền tiếng Việt © Nhã Nam 2009. Bản dịch căn bản là ổn và cẩn thận, chỉ một vài chỗ tôi sẽ ưng cách sử dụng đại từ khác đi một chút.

Advertisements

2 Comments

Filed under Tiểu thuyết