Tag Archives: Stefan Zweig

Bức thư từ người đàn bà không quen

Lại viết review bằng ký ức.

Ngày tôi học cấp III, nghĩa là cách đây tầm 15 năm, một đứa bạn cho mượn một quyển tuyển tập truyện ngắn (và vừa) của Stefan Zweig (đọc theo đúng tiếng Đức là [tsvaɪk]). Tôi ngờ rằng đó là tập sách được dịch bởi Phùng Đệ – Lê Thi hiện có đăng tải trên vnthuquanmarxreading, mặc dù trên ấy hình như không đăng hết. Tôi nhớ là “Bức thư từ người đàn bà không quen” là truyện cuối cùng trong tuyển tập mà tôi đã đọc. Dĩ nhiên, tôi có thể nhầm.

Tôi có thể cũng nhầm về cái tựa tiếng Việt của truyện mà tôi đọc ngày ấy. Chỉ biết là trong ký ức của tôi, nó là “Bức thư từ người đàn bà không quen”. Bản dịch sau này của dịch giả Dương Tường, “Bức thư của người đàn bà không quen”, dù chỉ thay đổi chút xíu tôi cũng không thích vì cảm giác nó làm cho bức thư ấy và người đàn bà viết thư ấy trở nên xa cách hơn. Tựa tiếng Anh của truyện này cũng là Letter from an Unknown Woman. Còn tựa gốc tiếng Đức là Brief einer Unbekannten nên chắc cả hai cách dịch đều không sai.

Vả lại, đã “không quen” thì cũng có gì đâu mà gần gũi.

Truyện kể rằng vào một ngày nọ, một anh nhà văn nhận được một bức thư rất dài từ một người phụ nữ mà anh chẳng biết là ai. Nội dung bức thư ấy chính là nội dung chính của truyện. Nó vừa là một bức thư tình vì trong ấy người phụ nữ thổ lộ với anh nhà văn rằng mình đã thầm yêu anh trong suốt cuộc đời như thế nào, nó lại vừa hơn cả một bức thư tình vì nó kể lại gần như toàn bộ cuộc đời của người phụ nữ ấy. Đúng hơn là cuộc đời cô kể từ ngày phải lòng anh ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Trước khi đọc truyện này tôi có chút định kiến với chuyện yêu đơn phương. Đại để kiểu như là yêu đơn phương đâu phải là yêu, và việc quái gì phải yêu đơn phương cho nó khổ. Nhưng sau khi đọc xong truyện ấy tôi tự hiểu rằng không có bất cứ một lý do nào chính đáng để chúng ta phán xét một người đi yêu đơn phương một người khác. Lại càng chẳng có bất cứ một lý do gì để chúng ta cảm thấy thương hại những người yêu đơn phương mà không được đáp lại. Chắc gì bạn đã hiểu về tình yêu nhiều bằng họ.

Tôi cũng chẳng biết đến giờ thì mình đã đọc bao nhiêu truyện về tình yêu nhưng “Bức thư từ người đàn bà không quen” vẫn là một trong những chuyện tình hay nhất mà tôi được đọc.

Đây không phải là chuyện về một người phụ nữ đau khổ vì yêu mà không dám (không muốn) thổ lộ (cho tới tận trước khi chết) và gần như chẳng được đáp lại. Đây là một câu chuyện về một người phụ nữ hạnh phúc vì yêu một người đàn ông, không phải bằng cách chiếm đoạt lấy anh ta cho riêng mình, mà chỉ bằng việc nhìn anh từ xa, theo dõi nhất cử nhất động của anh, thuộc lòng mọi thói quen của anh, bấn loạn mỗi lần gặp anh, đắm chìm trong hạnh phúc những khi hai người bên nhau, và rồi lặng lẽ sinh con và nuôi dưỡng đứa bé trong niềm hạnh phúc của một tình yêu chưa bao giờ tắt. Bức thư ấy chỉ là để tỏ tình, không một lời trách móc.

Con em chết hôm qua.” là một câu được lặp lại vài lần trong bức thư cho tới khi nó được bổ sung thêm câu “Nó cũng là con anh.” Cuộc đời của người phụ nữ ấy hình như cũng khá bi kịch theo một góc nhìn thông thường, nhưng đọc xong tôi lại không có cái cảm giác nặng nề thương xót. Tôi chỉ nhớ đến tình yêu của cô ấy.

Truyện kết lại bằng hình ảnh anh nhà văn đọc xong bức thư, ngồi một mình trong căn phòng quen thuộc và nhận ra rằng đây là lần đầu tiên trong ngày sinh nhật anh, những bông hoa từ một người hâm mộ nào đó đã không còn được gửi đến nữa. Người ấy đã trút hơi thở cuối cùng chẳng bao lâu sau khi gửi cho anh bức thư này. Trong ký ức mơ hồ của anh, dù có cố gắng cách mấy anh cũng không thể nhớ được người ấy là ai trong hằng hà sa số những người đàn bà đã đi qua cuộc đời mình.

Thật ra, có lẽ tất cả chúng ta dù ít dù nhiều đều rất vô tình với một ai đó trong cuộc đời này.

Leave a comment

Filed under Truyện vừa